πŸͺCookiesဆိုတာα€˜ာα€œဲ?

- Websiteတစ်ခုခုα€€ို ဝင်တဲ့ထခါ we use cookies,accept cookiesဆိုတဲ့ α€…ာတန်းα€œေးα€”ဲ့ permission requestα€œုပ်တာα€€ို α€€ြုံα€–ူး/တွေ့α€–ူးα€€ြα€™ှာပါ၊ ထဲ့α€’ီcookiesတွေထကြောင်း α€‘α€”α€Š်းα€„α€š် ပြောပြချင်ပါα€α€š်

- Cookiesဆိုတာ username, passwordထစရှိတဲ့ dataα€‘α€”α€Š်းα€„α€š်ပါတဲ့ text fileတစ်ခုα€–ြα€…်ပါα€α€š်
websiteထများα€…ုα€™ှာ α€˜α€š်deviceတွေα€”ဲ့ α€˜α€š်α€žူα€€α€‘α€žုံးပြုα€”ေα€€ြောင်း identityα€€ို α€…α€…်ဆေးတဲ့α€”ေα€›ာα€™ှာ cookiesတွေα€€ို α€‘α€žုံးပြုα€€ြတာα€™ျားပါα€α€š်
cookiesထများα€…ုα€€ HTTP cookiesတွေα€–ြα€…်ပြီး userတွေα€€ို identifyα€œုပ်α€–ို့α€”ဲ့ web browsing experienceပိုα€€ောင်းα€œာα€…ေα€–ို့ထတွα€€် α€‘α€žုံးပြုα€€ြပါα€α€š်
cookiesထဲα€™ှာα€›ှိတဲ့ dataတွေα€Ÿာ websiteတစ်ခုα€€ို စပြီး α€‘α€žုံးပြုပြီဆိုတာα€”ဲ့ websiteα€›ဲ့ serverပေါ်α€™ှာ backupα€œုပ်ထားတာα€–ြα€…်ပြီး userα€˜α€š်α€žူα€˜α€š်ဝါα€–ြα€…်α€α€š်ဆိုတဲ့ detailsတွေα€€ို တစ်ခါထဲ collectα€œုပ်ပြီးα€žားα€–ြα€…်ပါα€α€š်။ 

πŸ’­"Cookiesထမျိုးထစား α€˜α€š်α€œောα€€်α€›ှိα€žα€œဲ"

Magic cookiesα€”ဲ့ HTTP cookiesဆိုပြီး α€”ှα€…်α€™ျိုးခွဲα€”ိုင်ပါα€α€š်
- Magic cookiesဆိုတာကတော့ ထစောဆုံးပေါ်α€œာတဲ့ cookiesထမျိုးထစားတစ်ခုα€–ြα€…်ပြီး dataတွေα€€ို modifyα€™α€œုပ်ပဲ databaseα€€ို တိုα€€်α€›ိုα€€်ပို့ပေးတဲ့ cookiesထမျိုးထစားα€–ြα€…်ပါα€α€š်
- HTTP cookiesတွေကတော့ α€šα€”ေ့ခေတ်α€™ှာ တွင်တွင်α€€ျα€š်α€€ျα€š်α€‘α€žုံးပြုα€”ေတဲ့ cookiesတွေပဲα€–ြα€…်ပါα€α€š် 
1994ခုα€”ှα€…်α€™ှာ web browser programmer "Lou Montulli"α€€ Magic cookiesတွေα€€ို α€›ုတ်တရက် α€…ိတ်α€€ူးရပြီး တီထွင်ခဲ့တာα€–ြα€…်ပါα€α€š်၊ online shopping storeတစ်ခုα€›ဲ့ server loadα€™α€”ိုင်တဲ့ ပြα€Ώα€”ာα€€ို "Lou"α€–ြေα€›ှင်းပေးα€”ိုင်ခဲ့တဲ့α€”ောα€€်α€™ှာ α€žူ့α€›ဲ့ magic cookies conceptα€€ို α€‘α€žα€…်ပြောင်းα€œဲα€–α€”်တီးα€œိုα€€်ပါα€α€š်၊ HTTP cookiesတွေဆိုတာ‌ကတော့ ထဆိုပါ magic cookiesတွေα€›ဲ့ α€”ောα€€်ထပ် generationတစ်ခုα€–ြα€…်ပါα€α€š်
HTTP cookiesတွေα€€ို websiteတွေα€™ှာ တွင်တွင်α€€ျα€š်α€€ျα€š် α€‘α€žုံးပြုα€”ေပြီး တစ်ချို့ α€™α€žα€™ာα€žူ‌တွေα€€ ထဲ့α€’ီcookiesတွေα€€ို α€‘α€žုံးပြုပြီး dataတွေα€€ိုခိုးα€šူα€”ိုင်α€€ြပါα€α€š်

πŸ’­"HTTP cookiesဆိုတာ"

HTTP cookiesတွေα€€ိုတော့ internet cookiesα€œို့ α€œူα€žိα€™ျားပြီး userတွေα€€ို sessionတစ်ခုα€…ာ trackα€œုပ်α€–ို့α€”ဲ့ web browsing experienceပိုα€€ောင်းα€–ို့၊ identifyα€œုပ်α€–ို့ထတွα€€် α€‘α€žုံးပြုα€€ြပါα€α€š်(sessionတစ်ခုဆိုတာ websiteα€€ိုတစ်ခါဝင်တဲ့ထကြိα€™်ထရေထတွα€€်ပါ)
Browserα€™ှာα€›ှိတဲ့ cookiesတွေα€™ှာ userα€›ဲ့ name(identity)α€”ဲ့ value(password) ထစရှိတဲ့ dataတွေပါပါα€α€š်၊ ထဲ့α€’ီdataတွေα€Ÿာ userα€›ဲ့ browserα€™ှာပဲ α€›ှိα€”ေတာα€–ြα€…်ပါα€α€š်၊ websiteတွေα€Ÿာ ထဆိုပါ cookiesတွေα€€α€”ေတဆင့် userα€˜α€š်α€žူα€–ြα€…်α€€ြောင်း track/identifyα€œုပ်ပါα€α€š်

πŸ’­"Cookiesတွေα€€ို α€˜ာထတွα€€်α€‘α€žုံးပြုα€€ြα€žα€œဲ"

Cookiesတွေα€€ို web browsing experienceပိုα€€ောင်းα€…ေα€–ို့ထတွα€€် ထဓိα€€ α€‘α€žုံးပြုα€€ြပါα€α€š်၊ cookiesတွေα€™α€›ှိရင် websiteα€€ို loginပြα€”်ဝင်တဲ့ထခါ identifyα€œုပ်α€–ို့ထတွα€€် username, passwordတွေα€€ို ပြα€”်α€‘α€Š့်ပေးရပါα€œိα€™့်α€™α€š် 

1. sessionတစ်ခုα€…ာထတွα€€် login informationတွေα€€ို manageα€œုပ်α€–ို့ထတွα€€်α€‘α€žုံးပြုပါα€α€š်

2. α€˜α€š်α€œိုα€œူα€€ို α€˜α€š်α€œိုadsတွေပြα€™α€š် ထစရှိတဲ့ personalizationတွေα€œုပ်α€–ို့ထတွα€€်α€‘α€žုံးပြုပါα€α€š်

3. websiteα€™ှာ α€˜α€š်α€œိုထကြောင်းထရာတွေα€€ို α€€ြα€Š့်ခဲ့α€œဲ α€˜α€š်ပစ္α€…α€Š်းα€€ို α€α€š်ခဲ့α€žα€œဲ ထစရှိတဲ့ ထကြောင်းထရာတွေα€€ို trackingα€œုပ်α€–ို့ထတွα€€် α€‘α€žုံးပြုα€€ြပါα€α€š်

πŸ’­"Cookiesတွေα€€ ထန္တရာα€š်α€›ှိα€žα€œား?"

websiteတွေα€™ှာα€‘α€žုံးပြုထားတဲ့ cookiesတွေα€€ α€žူ့α€Ÿာα€žူဆိုရင်တော့ ထန္တရာα€š်α€–ြα€…်α€”ိုင်α€…α€›ာထကြောင်း α€™α€›ှိα€žα€œောα€€်α€”α€Š်းပါα€α€š်၊ α€™α€žα€™ာα€žူတွေα€€ cookiesတွေα€€α€”ေတဆင့် dataα€€ို α€›α€šူပြီး informationတွေα€€ို ခိုးα€šူα€”ိုင်ခြေα€žာα€›ှိပါα€α€š်

First-party cookies

- First-party cookiesဆိုတာကတော့ websiteα€™ှာ α€‘α€Š့်ထားတဲ့ α€™ူရင်း cookiesတွေα€–ြα€…်ပြီး ထန္တရာα€š်α€™α€›ှိα€žα€œောα€€်α€”α€Š်းပါα€α€š်

Third-party cookies

- Third-party cookiesဆိုတာကတော့ adsတွေα€”ဲ့ ချိတ်ထားတဲ့ websiteတွေα€™ှာတွေ့α€”ိုင်ပါα€α€š်
(adsα€†α€š်ခုပါတဲ့ websiteဆိုရင် cookiesα€†α€š်ခုα€œို့ α€žα€်α€™ှတ်α€”ိုင်ပါα€α€š်)

Zombie cookies

- Zombie cookiesတွေကတော့ α€–ျα€€်ပစ်α€œဲ ပြα€”်ပေါ်α€œာတတ်တဲ့ cookiesတွေပါ၊ cookiesတွေα€€ို allowedα€™α€œုပ်ထားရင်တောင် browserထဲα€™ှာ α€€ျα€”်α€”ေα€”ိုင်ပါα€α€š်၊ zombie cookiesထများα€…ုα€€ို userတွေα€€ို identifyα€œုပ်α€–ို့α€”ဲ့ banα€–ို့ထတွα€€် α€‘α€žုံးပြုα€€ြပါα€α€š်

πŸ’­"Cookiesတွေα€€ို α€˜α€š်α€œိုα€€ိုင်တွα€š် ‌α€–ြေα€›ှင်းα€™α€œဲ?"

Cookiesတွေα€€ို deleteα€œုပ်တာပဲα€–ြα€…်α€–ြα€…်၊ allowedα€™α€œုပ်တာပဲα€–ြα€…်α€–ြα€…်၊ Cookiesတွေα€€ို manageα€œုပ်α€”ိုင်တဲ့ softwareတွေα€€ိုα€‘α€žုံးပြုတာပဲα€–ြα€…်α€–ြα€…်၊ Cookiesတွေα€€ို permissionပေးα€™ဲ့ထခါ ထဲ့α€’ီCookiesတွေα€€ို α€˜α€š်α€”ေα€›ာα€™ှာα€žုံးα€žα€œဲဆိုတဲ့ detailsတွေα€€ို α€‘α€žေးα€…ိတ်ဖတ်တာပဲα€–ြα€…်α€–ြα€…် ထစရှိတာတွေα€”ဲ့ Cookiesတွေα€€ို α€€ိုင်တွα€š်α€–ြေα€›ှင်းα€”ိုင်α€™ှာα€–ြα€…်ပါα€α€š်

Comments